1. خانه
  2. مقالات
  3. رشد فردی
  4. تمدن سازی و برنامه رشد فردی – بخش اول

تمدن سازی و برنامه رشد فردی – بخش اول

تمدن‌سازی
بازدید : 38

تمدن سازی و برنامه رشد فردی – بخش اول

تمدن سازی از جمله موضوعات و مباحثی است که در چند سال اخیر در میان اندیشمندان ایرانی قوت بیشتری گرفته است. در سیر تحولات تاریخی بشری، تمدن‌ها منشأ آثار پیشرفت و رشد و سبک زندگی انسان‌ها بوده‌اند و عادت‌های اجتماعی را شکل داده‌اند. تمدن‌ها روزی آغاز ‌می‌شوند، رشد می‌کنند، به قله اوج خود می‌رسند و روزی هم به زوال و نابودی خواهند رسید. در طول تاریخ، با تمدن‌های مختلفی روبرو بوده‌ایم که در شرق و غزب عالم به وجود آمده و پایان یافته‌اند و بر سرنوشت تاریخی، اجتماعی و فرهنگی بشریت تأثیر داشته‌اند. در این مقاله می‌خواهیم ارتباط بین تمدن‌سازی و برنامه رشد فردی را بررسی کنیم.

تمدن و تمدن سازی چیست؟

تعاریف مختلفی از منظرهای متفاوت از تمدن شده است. مفهوم تمدن در فرهنگ‌های لغت عربی به این صورت به کار رفته است: همه فرهنگ‌های قدیم و جدید عربی در یک معنا برای واژه تمدن (حضارت) به هم می‌رسند. در این معنای مشترک، حضارت (تمدن، شهرآئینی) عکس بداوت (بادیه‌نشینی) است. صاحب معجم متن اللغه اشاره دارد که معنای جدید حضاره معادل واژه civilistion یکی از معانی‌ای است که فرهنگستان زبان عربی مصر، آن را پذرفته است. وی افزوده که تحضّر و تمدن برای معنایی معادل واژه urbanisation یعنی برنامه‌ریزی شهری به کار رفته است.

فلاسفه مسلمان در ترجمه متون یونانی، واژه «مدنی» را مترادف واژه «اجتماعی» گرفته‌اند. زیرا از نظر یونانیان واژه «مدنیت: cite» مظهر اجتماع متمدن و منظم است. بدین ترتیب دو واژه حضارت و مدنیت در معنای سکونت یا فنون معیشت و مظاهر آن به هم می‌رسند. بنابراین، در کتاب تمدن اسلامی در عصر امویان تألیف محمد سپهری، تمدن ثمره تلاش بشر برای بالا بردن سطح زندگی مادی و معنوی انسان است. پس صفت جهانی فراگیر و گسترده‌ای در زمینه علوم، اختراعات، ابتکارات و سازمان‌های مختلف به خود می‌گیرد. در حالی‌که کارهای ادبی و هنری که از شهری به شهر دیگر تفاوت می‌کند، نشانِ نژاد، عصر و سرزمین را بر پیشانی دارد، فرهنگ را تشکیل می‌دهند.

جرجی زیدان، نویسنده کتاب «تاریخ تمدن اسلام»، می‌گوید: «هر تمدنی حقیقت و ظاهری دارد، ظاهر تمدن را به چشم می‌بینیم و آن عبارت از: ثروت، قدرت، صنعت، تجارت، و قوانین و عادات و رسوم اجتماعی و علم و ادب می‌باشد، اما حقیقت تمدن که در نتیجه مطالعه اوضاع استنباط می‌شود عبارت است از: خوبی یا بدی، خوشبختی و یا بدبختی کسانی است که در پرتو آن تمدن زندگی می‌کنند.»

ویلهلم گسمان، در کتاب خود با عنوان «تاریخ فرهنگ آلمان باختصار» از تمدن این گونه تعریفی می‌دهد که «تمدن یعنی آسان نمودن زندگی‌ای که بوسیله تکنیک و صنعت امکان‌پذیر شده است، به ویژه آن چیزهائی‌که زندگی شایسته انسانی توده‌های عظیم مردم را برای جامعه‌ها ممکن می‌سازد.

تمدن در واژه‌نامه انگلیسی آکسفورد،«روند یا عمل متمدن بودن» و «شرایط یا موقعیت متمدن» تعریف شده است. در اینجا چنین برداشتی از تمدن می‌شود: «از وضعیت بربریت بیرون آمدن، فنون زندگی را آموختن، و در نتیجه تلطیف و آگاه شدن». آدیسون نیز آن را چنین تعبیر می‌کند: «گذر از یک دنیای خشن و گستاخ زمخت، به دنیای صیقل‌یافته و متمدن.» کروبر، تمدن را به منزله یک طرح خاص فرهنگی تعریف می‌کند.

مصطفی زمانی در کتاب «اسلام و تمدن جدید» از زوایای مختلفی به تمدن نگاه می‌کند و تعریف مختلفی از نگاه اقتصادی، باستان‌شناسی، سیاستمداران، صنعت‌زدگان، آزادیخواهان، و فلاسفه و دانشمندان اخلاق ارائه می‌دهد. دانشمندان اقتصاد، تمدن را به تعادل بین بهره و خرج می‌دانند وکشوری را متمدن می‌شمارند که بتواند موازنه اقتصادی خود را حفظ کند. باستانشناس، تمدن را بوجود آثار هنری و باستانی، از قبیل کاشی‌کاری، منبت‌سازی، حجّاری و امثال آن می‌دانند. سیاست‌مداران، تمدن را به حسن جریان امور داخلی و اداری و برقراری روابط خارجی می‌دانند. و مملکتی که بتواند وضع شهرها را بهتر نماید، در زیبائی شهرها و روابط خارجی و افزایش هم‌پیمان و … قدمی به جلو بردارد به سوی تمدن نزدیک گردیده است. صنعت‌زدگان، تمدن را به ازدیاد صنایع و کارخانجات سنگین و مرتب بودن وضع کارگران و استقلال فکری و آزادی کامل و اینگونه امور می‌دانند. آزادیخواهان و آنانکه دارای حس ملی‌گرایی هستند، تمدن را به رفتن و قدم زدن کنار خیابان و دست در آغوش این و آن بردن و … و اینگونه خوشگذرانی‌ها می‌دانند. فلاسفه و دانشمندان اخلاق، هم می‌گویند: بشر ذاتا به سوی کمال صنعتی و اخلاقی رهسپار است. و کشور متمدن، کشوری است که آداب و رسوم اخلاقی را تکمیل کرده باشد و در راه حفظ اخلاق خویش بکوشد.

تعزیفی که ما از تمدن می‌پذیریم این است که «شبکه پایدار ساختارها و سیستم‌های معرفتی، قانونی و فرهنگی، در مقیاس جمعی، که به‌دنبال پاسخ‌گویی به کل هرم نیازهای انسان‌ها (چه فردی و چه گروهی) است.» این تعریف، یک تعریف «معیاری» (در برابر مصداقی) و مبتنی بر دیدگاه «ساخت‌گرا» (ساختارهایی که زمینه‌ساز برای تولید اندیشه، احساس و رفتار هستند)، «مدل‌نیازها» و دیدگاه «اصالت فردِ در ضمن جمع» است.

بنابر این تعریف، تمدن‌سازی، تلاش برای پوشش بهینه و پایدار کلیه نیازهای انسان در تمام سطوح و حیطه‌ها خواهد بود. برای تمدّن‌سازی دوباره اسلامی-ایرانی مانند هر تمدّن دیگر، دو عنصر اساسی لازم است: (۱) تولید فکر، (۲) پرورش انسان. تولید فکر، تولید اندیشه‌ی راهنما و راهگشا برای بشریّت است. و شرط دوم در تمدن‌سازی، پرورش انسان است. نقش‌آفرین اصلی تولید فکر کسانی هستند که باید بتوانند افکار را هدایت کنند. همه کسانی که در هدایت مردم نقش‌آفرین هستند. از راه امر به معروف و نهی از منکر؛ از راه آماده‌سازی خود برای این‌که در یک جایگاه نقش‌آفرین قرار گیرند.

تمدن‌های قدیمی بشری چه بوده‌اند؟

برای شناخت بیشتر درباره قدیمی‌ترین تمدن‌های دنیا خوب است تا برخی از آن‌ها را مرور کنیم:

۱. تمدن میان رودان (Mesopotamian Civilization)
این تمدن تقریبا ۶ هزار سال پیش درعراق پدیدار شد. این باور وجود دارد که در دره حاصلخیز مابین فرات و دجله بوده است. توسط تاریخ‌دانان، تخمین زده شده که تمدن میان رودان بین سال‌های ۳۳۰۰ و ۷۵۰ قبل از میلاد شکل گرفته بود. این تمدن اولین مشخصات جامعه مدنی را نشان می‌دهد. این تمدن تحت کنترل اکدها (Akkadians) و سومری‌ها (Sumerians) بوده است. آنها اعتقاد داشتند که شکل کره زمین مسطح است. وقتی راجع به جامعه صحبت می‌کنیم یعنی رهبری توسط یک مرد و بیشتر شبیه جامعه مردسالاری بوده است. آنها سیستم آبیاری پیشرفته داشتند و کشاورزی بعنوان یک شغل محسوب می‌شد. معابد این تمدن نقش بانک‌ها را داشتند و هم‌چنین وام می‌دادند.
۲. تمدن دره سند (Indus Valley Civilization)
این تمدن ابتدا در عرض افغانستان، پاکستان و شمال غربی هند گسترش یافت. ایجاد آن بین سال‌های ۳۳۰۰ تا ۱۳۰۰ قبل از میلاد می‌باشد و در طول منطقه حاصلخیز رود سند باقی ماند. با استناد به تاریخدانان، جمعیت این تمدن ۵ میلیون نفر بوده و آنها دانش خوبی از متالورژی و صنایع دستی داشته‌اند. در کمال تعجب برنامه‌ریزی شهر از این مکان قدیمی شامل سیستم فاضلاب مناسب، تامین آب و کوره خانه بوده است. این می‌تواند بعنوان اولین تمدن قدیمی دارای اجتماع شهری عنوان شود. آنها هم‌چنین از لحاظ تکنولوژی پیشرفته بوده‌اند. ساکنان تمدن سند توانایی اندازه‌گیری صحیح حجم، زمان و طول را داشتند. حضور ظروف برنزی، سفال و جواهرات، علاقه و۱ سطح مهارت‌شان را نمایان می‌سازد.
۳. تمدن مصر باستان
این تمدن در طول رود نیل، منطقه معروف امروزه مصر، رشد کرد. تمدن مصر در سال ۳۱۵۰ قبل از میلاد اتحاد مصر علیا و سفلی را شاهد بود. کشاورزی دلیل اصلی وجود این تمدن بوده و رود نیل نقش برجسته‌ای در پیشرفت حاصلخیزی خاک داشته و باعث ازدیاد محصولات کشاورزی شده است. با سیستم آبیاری بهتر و مکانیزم کنترل سیل، تمدن مصری شاهد انبوه جمعیت و پیشرفت فرهنگی بوده است. به آرامی این منطقه با ارتش قدرتمند و سلطنت پایدارش تسلط خود را افزایش داد. بسیاری از اهرام شگفت‌انگیز و معابد زیبا در طول همین زمان ساخته شد. دلیل اصلی سازه‌هایی به این شکل، وجود تکنیک‌های خوب بکار رفته در استخراج سنگ و بررسی‌های دقیق بوده است.
۴. تمدن مایایی
این تمدن بدلیل خط هیروگلیف (hieroglyphic) و سیستم پیشرفته نوشتاری‌اش محبوب بود. همچنین بدلیل دانش گسترده در ستاره‌شناسی، معماری، ریاضیات و هنر نیز معروف بوده است. همچنین بعنوان یک تمدن آمریکای میانه شناخته شد که توسط مایا ایجاد گردید.  این تمدن در مکزیک، هندوراس، گواتمالا و السالوادور گسترده بود و از سال ۲۰۰۰ قبل از میلاد تا سال ۲۵۰ بعد از میلاد، شاهد سلطنت مردم مایا بوده‌اند. آنها قادر بودند ذرت، فلفل تند، لوبیا و کدو را بعنوان غذای اصلی تولید کنند. ساخت معابد عظیم، یکی از دستیابی‌های مهم این تمدن بوده است. گذشته از معابد، احداث شهرهایی با ارتباط تجاری نیز قابل توجه بود. در تقویم مایایی از ریاضیات استفاده می‌شده و یک تقویم پیشرفته بوده است.
۵. تمدن چینی
این تمدن یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های دنیاست. یکی از آنها در نزدیکی رودخانه یانگ تسه بوجود آمد. به هرحال اولین سلسله حکمران، شیا (Xia) بود. برخی از نوشته‌های باستانی که منسوب به همین سلسه شیا می‌باشد به قبل از سال ۱۷۰۰ قبل از میلاد بازمی‌گردد. سلسله‌های ژو (Zhou)، شیا، چین (Qin) و شانگ (Shang) برخی از سلسله‌های معروف چین می‌باشند. شهروندان تمدن چین باستان کمتر تحت تاثیر بیگانگان قرار گرفته‌اند. با نگاهی به رشد و توسعه، مردم چین باستان، عجایبی در زمینه‌های چاپ، باروت، کاغذ و مواد ابریشمی خلق کرده‌اند.
۶. تمدن یونان باستان
این تمدن از سال ۱۲۰۰ تا ۳۲۳ قبل از میلاد مسیح بطول انجامید و تاثیر فوق‌العاده‌ای بر تمدن غربی داشت. تمدن یونان باستان بعد از خاتمه تمدن میسنی‌ها (Mycenaean) آغاز شد و تا مرگ اسکندر کبیر توسعه یافت. این تمدن موظف به معرفی اندیشه‌های فلسفی و سیاسی به کل دنیا بود. در آن مدت، کشور به دو ایالت کوچک و مستقل تقسیم شد که این ایالت‌ها بعنوان پولیس‌ها (poleis) یا همان پیکر شهری نامیده می‌شدند و سراسر کشور را فرا گرفته بود. با توجه به افزایش تدریجی جمعیت، برخی از مردم از مکانی به مکان دیگر مهاجرت کردند و در این روند بعضی از ایالت‌ها متحد شدند. یکی از ویژگی‌های قابل توجه در طول این زمان استراتژی نظامی استفاده شده توسط یونانیان بود. آنها قادر به دفاع در برابر امپراطوری نیرومند پارسی با حملات حساب شده آن بوده‌اند.
۷. تمدن پارسی
با در نظر گرفتن قدرت امپراطوری در بین تمدن‌های باستانی دنیا، امپراطوری پارسی نزدیک به ۲۰۰ سال بر جهان حکومت کرده بود. آنها امپراتوری خود را بر بیش از ۳.۲ میلیون کیلومتر مربع گسترانده بودند. با معروفیت حاکمان بی‌نظیر و ارتش مجرب و سلحشور، بر قسمت‌هایی از هند، یونان و مصر حکمرانی کردند. پیش‌تر، امپراطوری پارسی به بخش‌های کوچک‌تری تقسیم شده بود که هر بخش توسط رهبری مجزا اداره می‌شد. کل پادشاهی، تحت فرمان کورش کبیر (II Cyrus) متحد شد. امپراطور در سال ۵۳۳ قبل از میلاد، قسمت‌های بی‌شماری از تمدن بابل و هند را فتح کرد. آنها موفق به حکمرانی در آسیای مرکزی، مصر و اروپا شدند.
تمدن سازی

۸. تمدن رمی‌ها
یکی دیگر از تمدن‌های عالی که اکثر اروپا را در برداشته تمدن رمی‌ها می‌باشد. در قرن هشتم قبل از میلاد، در نزدیکی رودخانه تیبر (Tiber) آغاز شد. آنها در حکمرانی جزایر مدیترانه‌ای، آفریقای شمالی، اروپا، بریتانیا و غرب آسیا موفق بودند. امپراطوری رمی‌ها تحت رهبری جولیوس سزار (Julius Caesar) متحد شد و بعدها بصورت یک جمهوری شکل گرفت. تولید ثروت و ایجاد امنیت عمومی توسط آگوستوس (Augustus)، یکی دیگر از پادشاهان عالی امپراطوری رم، رواج یافت. در دوران رم باستان، جامعه از الگوی سلسله مراتب پیروی می‌کرد. مشاغل اصلی رمیان باستان، تجارت و کشاورزی بود.
۹. تمدن آزتک‌ها (The Aztecs Civilization)
این تمدن در شهرهای کنونی کولورادو، آریزونا، مکزیک و نوادا رشد کرده بود و در قرن دوازدهم قبل از میلاد، کم کم به مکزیک مرکزی منتقل شد. طبق نظر تاریخ‌دانان، اجداد مکزیکی‌های امروزه، مردم آمریکای میانه (Mesoamericans) یا امپراطوری آزتک هستند. از نقطه نظر مذهب، آنها به قربانی کردن انسان‌ها برای عبادت و خشنودی خدا معتقد بودند. این تمدن بر تاسیس روستاهایی توسعه‌یافته تاکید بیشتری داشت. با توجه به گروه‌های سنی متفاوت، لباس‌هایشان نیز مختلف بوده. آنها به دسته‌های بی‌شماری تقسیم شده‌اند و کل جمعیت به میلیون‌ها نفر رسید. جدا از توضیحات بالا، آزتک‌ها دوستدار موسیقی، صنایع دستی و علوم بودند.

تمرین تغییر

درباره تمدن، تمدن‌سازی و تمدن‌های قدیمی مطالعه کنید و نتیجه جست‌وجوها و پژوهش‌های خود را در اینجا به اشتراک بگذارید.

[products ids=”11086 , 5868″]

امتیاز به این مطلب

مطالب بیشتر

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
تمدن‌سازی
بازدید : 38

با دوستانتان به اشتراک بگذارید

فهرست
قدرت نوآوری استراتژی
* پیوند بین خلاقیت و برنامه‌ریزی استراتژیک
* کشف فرصت‌های ناب کسب‌وکار
* بازآفرینی مدل کسب‌وکار فعلی
* کشف نیازهای آینده مشتریان
* ورود به بازارهای جدید و بی‌رقیب
* تدوین چشم‌اندازی جدید برای آینده
* ایجاد ساختاری جدید برای نظام نوآوری
منظومه جامع مدیریت کسب‌وکار
دانلود فیلم آموزشی + کتاب رایگان!
کافی است نام، ایمیل و تلفن همراه خود را وارد کنید تا بسته آموزشی رایگان سیستم نوین مدیریت کسب‌وکار شامل فیلم آموزشی و خلاصه کتاب رایگان «رهآورد تلاش» را دانلود کنید.
نام و نام خانوادگی
ایمیل
تلفن همراه
نگران نباشید؛ ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد!
فرصتی برای تغییر
دریافت جدیدترین اخبار دوره
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
به مقام رهبری برسید
شما هم می‌توانید یک رهبر باشید
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست آمادگی تغییر
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست مدیریت تولید و عملیات
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست تجزیه‌وتحلیل محیطی
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست برنامه‌ریزی استراتژیک
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست بهره‌وری و اثربخشی
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست BPMN2
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.