1. خانه
  2. مقالات
  3. رشد فردی
  4. دعا ابزار اساسی در رشد فردی

دعا ابزار اساسی در رشد فردی

دعا
بازدید : 19

دعا ابزار اساسی در رشد فردی

دعا به عنوان یکی از فرصت‌هایی است که به انسان داده شده تا با خالق خود گفت‌وگو کند. برعکس قرآن، که فرصتی است تا خداوند با ما حرف بزند. در دعا ما از پروردگار خود می‌خواهیم و در خواندن کتاب مقدس، قرآن، پروردگار از ما می‌خواهد چگونه باشیم. هر دو، نشان از نیازمندی مطلق ما و بی‌نیازی مطلق خداوند برای بهتر شدن است. و دعا استفاده از یک سازوکار و ابزار بسیار عالی و کامل برای گفت‌وگوی این نیازمند مطلق با بی‌نیاز مطلق است. در این مقاله می‌خواهیم ببینیم دعا چه نقش کلیدی برای رشد فردی ما دارد.

نیاز، خواسته و تقاضا

اگرچه این سه واژه در ظاهر ساده به نظر می‌رسند، اما تفاوت‌های ماهیتی و معنایی بزرگی در پشت آن‌هاست که تمایز بزرگی بین آن‌ها ایجاد می‌کند. از دیدگاه بازاریابی نیازها الزامات اساسی هستند که برای وجود و بقا ضروری و لازم هستند و این نیازها شامل غذا، لباس و سرپناه می‌باشند. در واقع از منظر بازاریابی محصولاتی که در طبقه نیازها جای می‌گیرند، نیازی به فشار جهت فروش ندارند زیرا مشتریان خود اقدام به خرید می‌نماید.

خواسته‌ها از دیدگاه بازاریابی، یک قدم جلوتر از نیازها هستند و به طور گسترده‌ای به نیازهای خود انسان بستگی دارند. برای مثال شما نیاز به پاکیزگی دارید، اما من مطمئنم شما با بهترین صابون‌ها حمام می‌کنید. بنابراین خواسته‌ها بخش اجباری از زندگی نیستند. برای مثال یک کودک به شیر نیاز دارد، اما بستنی هم خواسته او هست و می‌خواهد. خواسته‌ها برخلاف نیازها، از شخصی به شخص دیگر متفاوت است. ما فهرست زیادی از خواسته‌ها داریم که تمایل داریم تا آن‌ها را برآورده کنیم اما نمی‌توانیم.

تقاضا هنگامی اتفاق می‌افتد که شخص چیز ممتاز و ویژه‌ای را می‌خواهد و توانایی برآورده کردن یا خرید آن را نیز دارد. دل‌تان می‌خواهد چه خودرویی داشته باشید؟ مرسدس بنز یا بی‌ام‌دبلیو؟!!! اما آیا واقعاً می‌توانید یک بی‌ام‌دبلیو یا مرسدس بخرید؟ بنابراین، یک گام جلوتر از خواسته‌ها، تقاضاها هستند. این معناشناسی از منظر بازاریابی بود. اما…

با نگاهی دقیق و ژرف‌تر، به این نکته می‌رسیم که در انسان، چیزی به عنوان نیاز وجود دارد که سرچشمه تمام فعالیت‌های اوست و همین باعث می‌شود تا انسان را به سوی کمال و آرامش هدایت می‌کند و به رفتار انسان، جهت می‌دهد و باعث تعادل روانی در فرد می‌شود. این نیاز از منظر دانشمندان اسلامی به عنوان غریزه شناخته می‌شود. بر این اساس، غرایز ما مبتنی بر فطرت ما پایه‌ریزی شده است که حدیث نبوی نیز از آن حکایت دارد که می‌فرماید: «هر صفلی با فطرت به دنیا می‌آید». و همین دلیل وجود نیازها، خواسته‌ها و تقاضاهای ما از تولد تا مرگ است.

دعا

غرایز و چهار هوش انسان

اگر سلسله مقالات چهار هوش خود را مدیریت کنید  را مطالعه کرده باشید خواهید دید که ما چهار هوش را برای انسان در آنجا معرفی کرده‌ایم: هوش جسمانی، هوش ذهنی، هوش عاطفی، و هوش معنوی.

در یک تقسیم‌بندی که در کتب روان‌شناسان اسلامی بر روی مسئله نیاز انجام شده، غرایز را به چهارده دسته تقسیم می‌کنند که عبارت‌اند از:

۱) خودخواهی (حب ذات)، که ریشه حرکت‌های سیاسی و اقتصادی انسان است؛
۲) زیباپسندی، که ریشه فعالیت‌های هنری است؛
۳) کنجکاوی، که ریشه فعالیت‌های فکری و فلسفی است؛
۴) مهرطلبی، که ریشه زندگی خانوادگی و روابط زناشویی و مادر و فرزند است؛
۵) سپاس‌گزاری، که ریشه روانی اخلاق اسلامی است؛
۶) کمال‌جویی، که ریشه حرکت تکاملی انسان است؛
۷) بیم، که ریشه در ترس‌ها و نگرانی‌ها و وحشت و اضطراب‌هاست؛
۸) امید، که ریشه آرزوها و تلاش و مقاومت‌هاست؛
۹) غریزه جنسی، که منشأ تولید نسل است؛
۱۰) گرسنگی، که ریشه فعالیت‌های اقتصادی است؛
۱۱) تشنگی، که ریشه تلاش برای یافتن نوشیدنی‌هاست؛
۱۲) اُنس، که ریشه در فعالیت‌های اجتماعی دارد؛
۱۳) برتری‌جویی، که ریشه سلطه و استکبار و جنگ‌های تهاجمی است؛
۱۴) صیانت نفس، که ریشه جنگ‌های تدافعی دارد.

ارتباط بین این غرایز با ۴ هوش ما به صورت جدول زیر آمده است:

هوشغرایز
جسمیجنسی
گرسنگی
تشنگی
ذهنیخودخواهی (حب ذات)
کنجکاوی
بیم
امید
عاطفیزیباپسندی
مهرطلبی
اُنس
معنویسپاس‌گزاری
کمال‌جویی
برتری‌جویی
صیانت نفس

موضوع اساسی اینجاست که ما در رشد فردی بایستی نخست یک تعادل بین این ۴ هوش و غرایز داشته باشیم و دوم اینکه این غرایز برای مطلوبیت کامل از راه مشروع و درست ارضاء و برآورده شوند. اکنون می‌توانیم نقش دعا را با این دو عامل، یعنی تعادل و تکامل به خوبی درک کنیم، زیرا خالق و پروردگار ما به درستی از غرایز ما آگاه بوده و به خوبی این غرایز را در وجود ما قرار داده است. دعا می‌تواند چنین نقشی را برای زندگی ما ایفا کند.

دعاهای روزانه و رشد فردی

اگرچه ما در گفت‌وگوی با پروردگار محدودیتی نداریم و می‌توانیم به هر زبانی، در هر حالتی و یا هر زمان و مکانی با او صحبت کنیم، اما کمال مطلوب آن است که با بهترین مضامین با او گفت‌وگو کنیم، زیرا او کمال مطلق و خداوند متعال است. از این رو، بهتر است جست‌وجو کنیم ببینیم چه کسانی به عنوان الگو در این مسیر به بهترین وجهی با او گفت‌وگو کرده‌اند، ما هم از آن‌ها پیروی کنیم. از میان این الگوها، کتاب مقدس، قرآن، به عنوان بهترین الگو می‌تواند مدنظر قرار گیرد. این کتاب بزرگ در بعضی از آیات به ما یاد می‌دهد چگونه با پروردگارمان به وسیله دعا گفت‌وگو کنیم. از جمله این دعاها، آیاتی است که با ربنا آغاز می‌شود (که البته در این مجال نمی‌توانیم به آن بپردازیم مانند ربنا افرغ علینا صبرا …). خصوصاً آن که با صدای دلنشین و خوشی هم همراه شود (مانند ربنای استاد محمدرضا شجریان). الگوی دیگر، دعاهایی است که از طرف اولیاء الهی به دست ما رسیده است. که از میان پیامبر اکرم (ص)، حضرت علی (ع) و حضرت سجاد (ع) از همه مشهورتر است.

با بررسی منابع مختلف از جمله کتاب مشهور مفاتیح الجنان و صحیفه سجادیه دعاهایی را می‌بینیم که برای هر روز آمده است. این دعاها به ازای هر روز از شنبه تا جمعه مضامین بلندی را آورده است که مبتنی بر همان غرایز ماست که در اینجا به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

سپاس و ستایش خدایی را که هنگام آفرینش آسمان‌ها و زمین احدی را گواه نساخت (بخشی از دعای روز دوشنبه)

ستایش خدای راست و سپاس برازنده او آن‌چنان که شایسته حضرت اوست، ستایش و سپاس بسیار (بخشی از دعای روز سه‌شنبه)

ستایش و سپاس خدایی راست که شب را جامه و خواب را مایه آرامش و روز را زمینه تکاپو قرار داده، ستایش و سپاس تنها تو را سزاست که مرا از خواب‌گاهم برانگیختی و اگر می‌خواستی خوابم را جاودان می‌ساختی، ستایش و سپاس دائم که هرگز پایان نیابد، و سپاس بیکران که آفریدگان از شمارش آن ناتوانند، … (بخشی از دعای روز چهارشنبه)

سپاس خدای را که شب تاریک را با قدرت خود برد، و روز روشن را به رحمت‌ش آورد و لباس پرفروغ آن را درحالی که قرین نعمت‌ش بودم بر تن من کرد، … (بخشی از دعای روز پنجشنبه)

ستایش و سپاس خدایی را که آغاز هستی است پیش از آفرینش و حیات‌بخشی، و پایان هستی است پس از نابودی هرچیزی، (بخسی از دعای روز جمعه)

خدایا! در چهارشنبه چهار حاجت مرا روا ساز، نیروی‌م را در طاعت خود و نشاط‌م را در بندگی خویش، و رغبت‌م را در پاداش‌ت و بی‌رغبتی‌ام را در آنچه که موجب عذاب دردناک توست قرار ده، همانا آنچه را بخواهی لطف می‌فرمایی (بخشی از دعای روز چهارشنبه)

بار خدایا در روز پنجشنبه پنج حاجت مرا برطرف نما، که آنها را جز کرم تو گنجایش و جز نعمتهای تو طاقت ندارد: سلامتی که با آن برای انجام طاعتت نیرو گیرم و عبادتی که با آن سزاوار پاداش فراوان تو گردم، و گشایشی در حال، من با روزی حلال و اینکه به من با امن خویش در هنگامه های ترس امنیت دهی، و از هر غم و اندوه کوبنده در دژ استوار خویش پناهم دهی، (بخشی از دعای روز پنجشنبه)

بار خدایا! تو را گواه می‌گیرم و تو برای گواهی کافی هستی و گواه می‌گیرم همه فرشتگانت و ساکنان آسمان‌هایت و نگهبانان عرش‌ت و رسولان و پیامبرانی که برانگیختی، و انواع مخلوقات که آفریدی (همه و همه را گواه می‌گیرم) بر اینکه باور دارم که همانا تویی خدا، شایسته پرستشی جز تو نیست. یگانه‌ای؛ شریکی نداری و بی‌همتایی و تخلف و تبدیلی در گفتارت نیست (بخشی از دعای روز جمعه)

تمرین تغییر

دعاهای روزانه را از طریق کتاب مفاتیح ‌الجنان به صورت روزانه مرور کنید و به مفاهیم بلند آن بیاندیشید. تجربه خود را با ما در اینجا به اشتراک بگذارید.

امتیاز به این مطلب

مطالب مرتبط

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
دعا
بازدید : 19

با دوستانتان به اشتراک بگذارید

فهرست
قدرت نوآوری استراتژی
* پیوند بین خلاقیت و برنامه‌ریزی استراتژیک
* کشف فرصت‌های ناب کسب‌وکار
* بازآفرینی مدل کسب‌وکار فعلی
* کشف نیازهای آینده مشتریان
* ورود به بازارهای جدید و بی‌رقیب
* تدوین چشم‌اندازی جدید برای آینده
* ایجاد ساختاری جدید برای نظام نوآوری
منظومه جامع مدیریت کسب‌وکار
دانلود فیلم آموزشی + کتاب رایگان!
کافی است نام، ایمیل و تلفن همراه خود را وارد کنید تا بسته آموزشی رایگان سیستم نوین مدیریت کسب‌وکار شامل فیلم آموزشی و خلاصه کتاب رایگان «رهآورد تلاش» را دانلود کنید.
نام و نام خانوادگی
ایمیل
تلفن همراه
نگران نباشید؛ ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد!
فرصتی برای تغییر
دریافت جدیدترین اخبار دوره
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
به مقام رهبری برسید
شما هم می‌توانید یک رهبر باشید
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست آمادگی تغییر
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست مدیریت تولید و عملیات
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست تجزیه‌وتحلیل محیطی
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست برنامه‌ریزی استراتژیک
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست بهره‌وری و اثربخشی
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست BPMN2
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.