1. خانه
  2. مقالات
  3. طوفان فکری چیست؟

طوفان فکری چیست؟

بازدید : 10,476

طوفان فکری چیست؟

Rate this post

طوفان فکری

هرگاه از تکنیک های خلاقیت صحبت به میان می آید یکی از شناخته شده ترین تکنیک های که اغلب با افراد آن آشنا هستند و نام آن را شنیده اند تکنیک طوفان فکری است. طوفان فکری، طوفان مغزی، بارش مغزی، بارش فکری، یورش فکری و … همه اسامی فارسی هستند که به این تکنیک اطلاق می شوند.

 

 

الکس اف اسبورن در شرکت تبلیغاتی خود متوجه شد که هرگاه آزادانه به افراد اجازه اظهار نظر در مورد موضوعی داده می شود ایده ها و نظرات بسیار بهتری ارائه می شود. وی کم کم متوجه این امر شد و در جلسات گروهی خود که با اهداف مختلفی تشکیل می شد از این تکنیک استفاده کرد. وی سالها بعد و در سال ۱۹۴۸ در کتابی تحت عنوان “قدرت خلاقیت شما” این تکنیک را معرفی کرد.

اما باید توجه داشت که این تکنیک سالها در محافل و جلسات مختلف استفاده میگردید ولی اولین کسی که این تکنیک را به صورت سازمان یافته منتشر کرد الکس اسبورن بود.

طوفان فکری چیست؟
تعاریف ارائه شده برای طوفان فکری بسیار زیاد است اما بهترین و جامع ترین تعریف این است: “طوفان فکری جلسه ای است که در آن افراد، تحت قوانینی خاص در مورد یک موضوع برای رسیدن به اهدافی به تبادل نظر و ایده می پردازند.” در واقع می توان گفت جلسه ای که به افراد اجازده داده می شود تا آزادانه و بدون ترس نظرات خود را ارائه کنند، طوفان فکری گفته می شود.

قوانین


جلسه طوفان فکری قوانین مختص به خود را دارد باید دقت کنیم که این قوانین بسیار ساده به نظر می رسند اما سخت ترین مرحله آن اجرای همین قوانین ساده است. این قوانین بسیار هوشمندانه اما ساده تا کنون هزاران ایده بکر و ناب را ایجاد کرده است که هرگز بدون این قوانین ممکن نبوده است.

 

۱-انتقاد ممنوع
هیچ کس نباید از دیگران به هر نحوی انتقاد کند. شاید بتوان گفتد که یکی از اصلی ترین دلایلی که سبب می شود افراد در حالت عادی ایده های خود را مطرح نکنند و با دیگران در میان نگذارند ترس از مورد انتقاد و تمسخر قرار گرفته شدن است. اما اجرای این قانون سبب از بین رفتن این ترس می شود.

۲- دنده خلاص رفتن
یعنی هر چه به ذهن مان خطور می کند چه معقول و چه نامعقول را بیان کنیم. این قانون سبب می شود که خود سانسوری را رها کنیم و به ذهن خود اجازه تخیل و ایده پردازی بدهیم. گفته می شود در جلسه طوفان فکری بهترین ایده ها ناقص ترین آنها هستند زیرا سبب تحریک خلاقیت دیگران برای کامل کردن آن می شود.

۳- ارائه حداکثر تعداد نظرات ممکن
کمیت راه رسیدن به کیفیت است. ما باید تمامی تلاش خود را در جلسه طوفان فکری برای ایجاد بیشترین تعداد ایده ممکن بدون در نظر گرفتن کیفیت انجام دهیم. هدف ابتدائی جلسه طوفان فکری خارج شدن ما از پاسخ های معمول و اندیشیدن به مواردی جدید است که غالبا در ابتدا نامعقول و دور از ذهن به نظر می رسد.

۴- مکتوب کردن همه نظرات
اگر در جلسه طوفان فکری برای ثبت کردن ایده ها راهکاری پیدا نکنیم به دلیل سیال بودن آن و ارائه نظرات بسیار زیاد و متنوع، به مشکل خواهیم خورد و عملا برگذاری جلسه بی فایده خواهد بود. دبیر جلسه مهمترین نقش را در این مورد بازی می کند. زیرا باید دقت کند تا ایده ای از قلم نیفتد و تمامی نظرات ارائه شده ثبت شوند. بهتر است افراد دفترچه ای به همراه خود داشته باشند و ایده های خود را جداگانه یاداشت نمایند.

۵- تکوین نظرات
در هم آمیختن و تلفیق ایده ها و ایده گرفتن از نظرات دیگران مهم ترین مزیت طوفان فکری است. اگر اشخاص به تنهائی در مورد موضوعی به فکر کردن بپردازد فقط تجارب و دانسته های خود را به کار خواهد بست و راه حل های محدودتری ایجاد خواهند کرد اما زمانی که در جلسه طوفان فکری نظرات دیگران را می شنود ابعاد جدیدی از مسئله برای آنها آشکار خواهد شد که با تلفیق آنها با نظرات خود می توانند پخته ترین ایده های ممکن را ارائه دهند.

ساختار جلسه

طوفان فکری از سه رکن تشکیل شده است که شامل :

۱- تعداد شش تا دوازده نفر شرکت کننده
این افراد در جلسه به اظهار ایده و نظر خواهند پرداخت. باید دقت شود که تعداد کمتر و یا بیشتر از این تعداد سبب کاهش بازدهی جلسه طوفان فکری خواهد شد. زیرا در تعداد کمتر از شش نفر حجم ایده های تولید شده کم است و در تعداد بیشتر از دوازده نفر نیز معمولا به دلیل ازدهام افراد و ایده ها بسیاری از ایده ها یاداشت نمی شوند

۲- یک تسهیلگر( رئیس , مدیر)
تسهیلگر جلسه کلیدی ترین نقش را در کل پروسه برگذاری( قبل، حین، بعد) بر عهده دارد. تسهیلگر جلسه با مشخص کردن روند، زمان، موضوع و … جلسه می تواند تاثیر به سزایی بر کارآمد بودن جلسه بگذارد.

۳- یک دبیر ( منشی)
وظیفه دبیر جلسه یاداشت کردن تمامی ایده در وایت بورد است تا ایده ها دچار فراموشی نشوند. البته باید دبیر و تسهیلگر جلسه نیز علاوه ایفای نقش های دیگر با رعایت نوبت ایده های خود را نیز مطرح کنند.

 

شروع جلسه

در این قدم ابتدا قوانین پنجگانه طوفان فکری با خط درشت یاداشت و مرور می شود و سپس در تمامی مکانهای برگذاری طوفان فکری نصب می شود.
در قدم بعدی موضوع جلسه مطرح می شود و سپس به دستور تسهیلگر جلسه شروع جریان ابراز نظرات آغاز می شود.
نظرات را می توان به صورت نوبتی و از یک سمت به افراد اجازه داد تا مطرح کنند و یا به صورت پویا که افراد هرگاه ایده ای به ذهنشان رسید مطرح کنند که هرکدام از این روشها مزایا و معایبی دارد.
پس از پایان یافتن ابراز نظرات به دستور تسهیلگر جلسه وارد مرحله همگرائی می شویم که جلوتر توضیح خواهیم داد.

 

زمان
بیشترین بازدهی مشاهده شده در جلسات طوفان فکری بین ۲۰ تا ۴۵ دقیقه است. اما زمان استانداردی برای پایان جلسه وجود ندارد. تسهیلگر جلسه باید برحسب شرایط جلسه، تعداد ایده های ابراز شده، خستگی افراد و … زمان پایان جلسه را تشخیص داده و اعلام کند. درواقع گفته می شود که هرگاه تسهیلگر احساس کرد که جلسه بازدهی خاصی ندارد می تواند جلسه را پایان دهد.

 

مراحل طوفان فکری
طوفان فکری از دو مرحله واگرائی و همگرائی تشکیل شده است.
مرحله واگرائی: در مرحله واگرائی که افراد با استفاده از قوانین پنچگانه طوفان فکری آزادنه به ابراز نظرات می پردازند و پس از پایان یافتن این مرحله افراد به مرحله همگرائی می رسند.
مرحله همگرائی: در مرحله همگرائی افراد ایده ها را لیست کرده و با نمره دهی بهترین ایده ارائه شده را انتخاب می کند و درمورد بهتر و پخته تر کردن آن به تبادل نظر می پردازند و آن را بعنوان خروجی جلسه اعلام می کنند.

 

کاربردهای طوفان فکری
۱- یافتن ایده‌های بزرگ
۲- اولویت‌بندی مسائل
۳- انتخاب بهترین راه حل
۴- ریشه یابی و تعیین علل مسائل
۵- برنامه ریزی گام های یک طرح
۶- پیش بینی آینده
۷- و…

امتیاز به این مطلب

Rate this post

مطالب بیشتر

1 دیدگاه. همین الان خارج شوید

  • سلام ؛ به تاسی از پیامبر مهربانی ها که فرمود : قولوا الحق ولو علی انفسکم ؛ با تشکر از تلاش بی وقفه جنابعالی و تیم همکاران شما بر خود لازم می دانم نکاتی را جهت تقویت مقالات و مطالب ارسالی به استحضار برسانم :
    – در متن مقاله تعداد قابل ملاحظه ای اشتباهات املایی وجود دارد که -قطعا – بیشتر ناشی از تایپ است ؛ اما – برای یک سایت علمی – قابل اغماض نیست . مانند : ( اتلاق ؛ اشخاصبه ؛ کمتز ؛ ازدهام ؛ تسهیلگر ( عدم استفاده مطلوب از کلمات مرکب )
    – عدم ذکر منابع علمی مورد استفاده و نام تهیه کننده آن
    – ضرورت درج اصطلاحات علمی به زبان اصلی جهت آشنایی بیشتر مخاطبین ( که مورد غفلت قرار گرفته است ) مانند واگرایی – همگرایی
    از عنایتی که می فرمایید سپاسگذارم . ارادتمند عرب عامری

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
بازدید : 10,476

با دوستانتان به اشتراک بگذارید

کلاس کار و زندگی‌ت رو بالاتر ببر!اطلاعات بیشتر
+