1. خانه
  2. مقالات
  3. رهبری کسب و کار
  4. مدیریت خلاقیت و نوآوری چیست؟

مدیریت خلاقیت و نوآوری چیست؟

خلاقیت و نوآوری
بازدید : 44

مدیریت خلاقیت و نوآوری چیست؟

مدیریت خلاقیت عبارت است از توانایی تلفیق ایده­‌ها به شیوه­‌ای منحصربه‌فرد برای برقراری ارتباط غیرمعمول بین ایده­‌های مختلف. در حالی که نوآوری، فرایند به کارگیری یک ایده­‌ی خلاق و تبدیل آن به یک محصول، خدمت یا شیوه­‌ای مفید است. به عبارت دیگر، خلاقیت بر توانایی تأکید دارد، نه فعالیت. فرد ممکن است ایده­‌ای جدید و چگونگی استفاده از آن را مطرح کند، اما لزوماً اقدام ضروری برای تبدیل آن به یک واقعیت یا پدیده را صورت ندهد. خلاقیت، پیش‌نیاز نوآوری است و ایده­‌ها به خودی خود ارزش چندانی ندارند، مگر این که تبدیل به محصول یا خدمت یا فرآیندی جدید شوند.

شومپیتر معتقد است که خلاقیت، روحی است که در کارآفرینی دمیده می­‌شود و نوآوری فرآیند کارآفرینی است. هم خلاقیت و هم نوآوری، از اجزای جدانشدنی کارآفرینی­ هستند و به گفته­‌ی پیتر دراکر، وجود نوآوری در کارآفرینی به قدری ضروری است که می­‌توان ادعا کرد کارآفرینی بدون آن وجود ندارد و خلاقیت نیز بدون نوآوری نتیجه­‌ای در پی ندارد. به عبارت دیگر، ارتباط بین این سه عنصر، زنجیره­‌ای را تشکیل می­‌دهد که آن را زنجیره کارآفرینی می­‌گویند.

بعد از آنکه فرد از مرحله­‌ای که تشخیص داده ایده امکان‌پذیر و دارای ارزش است (مرحله­‌ی خلاقیت)، گذشت، تبدیل به مخترع می­‌شود، اما نوآور نیست. در اختراع، چیزی جدید خلق می­‌شود که منجر به ایجاد دانش جدید می­‌شود، ولی در نوآوری، ایده تبدیل به کاربردهای سودمند می­‌شود که نتیجه­‌ی آن، محصول، خدمت یا فرآیند جدید است. علاوه بر این، مخترعان (ادیسون، بل و …) کسانی­‌اند که با دانش فنی جدید سر و کار دارند و فنآوری جدید، اشکال جدید و طرح‌های جدید را شناسایی می­‌کنند.

فرایند خلاقیت

به طور کلی خلاقیت فرایندی است که دارای چند مرحله به شرح زیر است:

مرحله­‌ی اول: آمادگی: آمادگی شامل توجه دقیق و متمرکز بر روی مسئله تحت بررسی به منظور حل مسئله است.

مرحله­‌ی دوم: نهفتگی یا تکوین (خوابیدن روی مسئله): عبارت است از زمان تفکر و واکنش. مرحله­‌ای است که توجه ضمیر خودآگاه از تمرکز بر روی مسئله موردنظر دور می­‌شود.

مرحله­‌ی سوم: اصرار و پافشاری (سماجت): در این مرحله افراد خلاق با ایده­‌های خود درگیر می­‌شوند و برایشان مهم نیست که چه پیامدها و هزینه­‌هایی برای آن­ها به دنبال دارد.

مرحله­‌ی چهارم: بینش و بصیرت (اشراق): در این مرحله فرد ایده­‌ای را می­‌یابد که همواره در جست‌وجوی آن بوده ولی قبلاً از آن غافل شده بوده است.

مرحله­‌ی پنجم: رسیدگی و تحقیق (وارسی): در این مرحله بینش یا ایده­‌ی جدید برای اطمینان از اینکه معتبر و مناسب است، مورد آزمون  قرار می­‌گیرد.

در رابطه با نحوه شکل­‌گیری خلاقیت، رویکردهای مختلفی وجود دارد. دیدگاه عصب‌شناسی یکی از جدیدترین مکاتبی است که در آن نقش و اهمیت دو نیم‌کره­‌ی چپ و راست مغز در ایجاد خلاقیت مورد توجه قرار گرفته است. نیم‌کره­‌ی چپ با اطلاعات کلامی و زبان سروکار دارد و تفکر انتقادی را تنظیم می­‌کند و مسئول رمزهای نوشتن و خواندن، زبان و ریاضی به شیوه­‌های تحلیلی و منطقی است. نیم‌کره­‌ی راست با اطلاعات دیداری و شنیداری سروکار دارد و مسایل و عقاید قدیمی را به شیوه­‌ی جدید دوباره تنظیم می­‌کند. نیم‌کره­‌ی راست از طریق بصیرت و شهود خاصیت ترکیبی دارد. نتایج مطالعات نشان می­‌دهد که برای شکل­‌گیری خلاقیت به فعالیت­‌های شناختی نیم‌کره­‌ی چپ و راست مغز بصورت توأمان نیاز است. برای پرورش تفکر خلاق، تفکر مربوط به هر دو نیم‌کره­‌ی مغز باید رشد یافته و هماهنگ شوند. فرد خلاق کسی است که وظایف هر دو نیم‌کره­‌ی چپ و راست مغز را به طور مکمل ادغام کرده و به کار ببرد. در نخستین مرحله شکل‌گیری خلاقیت (مرحله آمادگی) بیشتر به مهارت­‌های تحلیلی نیم‌کره­‌ی چپ نیاز است و زمانی که فرد به مرحله نهفتگی می­‌رسد، نیم‌کره­‌ی راست مغز از کارآیی بیشتری برخوردار است.مدیریت خلاقیتنمودار ۱: فرآیند خلاقیت

نوآوری

به طور کلی می­‌توان محصولات جدید را در شش دسته بر روی طیفی نشان داد که یک طرف آن محصولات کاملاً نوآور و در طرف دیگر آن تغییرات سبک (ساده) قرار دارد.

۱- نوآوری­‌های عمده: این طبقه شامل محصولات جدیدی است که تاکنون در بازار وجود نداشته است.

۲- کسب‌وکارهای جدید: این دسته شامل محصولات جدیدی است برای برطرف کردن نیازی خاص که در حال حاضر از طریق محصولاتی که نیازهای عمومی مشابه را برطرف می‌­کند، برآورده می­‌شود.

۳- محصولات جدید: در این حالت شرکت تلاش می­‌کند محصولاتی را که قبلاً به مشتریان خود ارائه نمی­‌کرده است ارائه کند.

۴- توسعه خط محصول: اضافه کردن بر خطوط محصول فعلی یا روش‌های جدید در ارائه محصولات.

۵- بهبود محصول: رایج‌­ترین نوع نوآوری­‌ها در این دسته قرار می­‌گیرد. در این حالت در ویژگی­‌ها و شکل محصول فعلی تغییراتی ایجاد می­‌شود.

۶- تغییرات سبک: بیشترین نوع نوآوری در این رده قرار می­‌گیرد. اگر چه اغلب آنها خیلی قابل رویت هستند و به چشم می­‌آیند. برای مثال تغییر طرح چک­‌ها، تغییر رنگ دفترچه­‌های حساب در این رده قرار می­‌گیرد.

خدمات جدید

همیلتون، آلن و بوز شش طبقه از خدمات جدید را معرفی کرده­‌اند:

۱- محصولاتی که برای تمام دنیا جدید هستند.

۲- خطوط جدید محصولات (مانند زمانی که بانک‌ها در جهت ارائه حساب‌های جاری و رهنی حرکت می­‌کنند. همه محصولات آنها برای بازار جدید نیستند، بلکه خط محصول جدیدی برای موسسه می­‌باشند).

۳- افزودن بر خطوط محصولات جدید

۴- بهبود و تجدیدنظر در مورد محصولات موجود

۵- جاگیری مجدد

۶- کاهش قیمت

انواع نوآوری

بسیاری از فعالیت­‌هایی که تحت عنوان ارائه محصولات جدید و نوآوری بیان می­‌شوند در واقع بهبود و تعدیل تولیدات موجود هستند. گرینلند و مک گولدریک سه نوع نوآوری را معرفی کرده­‌اند:

۱- نوآوری مستمر که شامل یک تغییر تدریجی در ارائه خدمات می­‌باشد، این نوآوری حداقل اخلال را بر روی الگوهای ایجاد شده رفتاری دارد.

۲- نوآوری­‌های پویایی مستمر که تا حدی در نفوذ بر الگوهای ایجاد شده رفتاری اخلال ایجاد می­‌کنند. این نوع از تغییر، تغییر از پرداخت وجه نقد به پرداخت چک و پرداخت بوسیله کارت‌های اعتباری را شامل می­‌شود.

۳- نوآوری­‌های با وقفه که بیشترین تأثیر را بر رفتار دارد.

مدیریت خلاقیت

نمودار ۲: طبقه­‌بندی محصولات جدید

دانلود PDF این مقاله

 

[products ids=”5829, 4011″]

امتیاز به این مطلب

مطالب مرتبط

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
خلاقیت و نوآوری
بازدید : 44

با دوستانتان به اشتراک بگذارید

فهرست
قدرت نوآوری استراتژی
* پیوند بین خلاقیت و برنامه‌ریزی استراتژیک
* کشف فرصت‌های ناب کسب‌وکار
* بازآفرینی مدل کسب‌وکار فعلی
* کشف نیازهای آینده مشتریان
* ورود به بازارهای جدید و بی‌رقیب
* تدوین چشم‌اندازی جدید برای آینده
* ایجاد ساختاری جدید برای نظام نوآوری
منظومه جامع مدیریت کسب‌وکار
دانلود فیلم آموزشی + کتاب رایگان!
کافی است نام، ایمیل و تلفن همراه خود را وارد کنید تا بسته آموزشی رایگان سیستم نوین مدیریت کسب‌وکار شامل فیلم آموزشی و خلاصه کتاب رایگان «رهآورد تلاش» را دانلود کنید.
نام و نام خانوادگی
ایمیل
تلفن همراه
نگران نباشید؛ ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد!
فرصتی برای تغییر
دریافت جدیدترین اخبار دوره
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
به مقام رهبری برسید
شما هم می‌توانید یک رهبر باشید
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست آمادگی تغییر
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست مدیریت تولید و عملیات
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست تجزیه‌وتحلیل محیطی
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست برنامه‌ریزی استراتژیک
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست بهره‌وری و اثربخشی
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست BPMN2
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.