1. خانه
  2. مقالات
  3. رهبری کسب و کار
  4. کنترل و نظارت بر کسب‌وکار

کنترل و نظارت بر کسب‌وکار

کنترل و نظارت
بازدید : 430

کنترل و نظارت بر کسب‌وکار

کنترل و نظارت، و برنامه­‌ریزی دو وظیفه مهم مدیریتی هستند که مکمل یکدیگرند. اگر بهترین برنامه­‌ریزی­‌ها صورت بگیرد ولی نظارتی بر آن نباشد، دستیابی به اهداف، با مخاطره مواجه خواهد شد و هیچ اطمینانی وجود ندارد که منابع سازمانی در جهت صحیح بکار برده شود. از طرف دیگر، اگر بهترین سیستم­‌ها و اثربخش‌ترین فرایندهای نظارتی در سازمان وجود داشته باشند، اما برنامه­‌ریزی مناسبی صورت نگرفته باشد، عملاً کنترل و نظارت مفهومی نخواهد داشت.

کنترل، فرایندی است که از طریق آن اطمینان حاصل می­‌شود اهداف سازمانی مطابق با برنامه در حال انجام است که فرایند بوسیله مقایسه عملکرد واقعی با استانداردهای از پیش تعیین شده با اهداف مورد نظر، انجام می­‌گیرد و سپس برای هر انحرافی که بوجود می­‌آید، اقدامی اصلاحی صورت می­‌گیرد.

هر چند کنترل به عنوان آخرین کارکرد مدیریت مطرح است، ولی این بدان معنا نیست که کنترل صرفاً در پایان فرایند هر عملیات و یا پایان دوره مدیریتی مورد استفاده قرار می­‌گیرد. کنترل و نظارت وظیفه­‌ای است مستمر و همیشگی که در هر مرحله از عملیات سازمانی می­‌تواند بکار گرفته شود.

وظیفه کنترل، شامل تعیین سازوکارهای کنترلی است که از اجرای واقعی برنامه استراتژیک بازخور بدهد، بدانگونه که در هر مرحله بتواند مورد تحلیل و ارزیابی قرار گیرد. سیستم نظارتی باید هم‌چنین، انحراف از انتظارات واقعی را نشان دهد و علاوه بر آن دلایل این انحرافات را مورد بررسی قرار داده و معیارهای مناسب برای اصلاح انحرافات را بکار بندد. نمودار ۱ فرایند کنترل را بصورت سیستمی به تصویر می­‌کشد:

کنترل و نظارت

نمودار ۱: فرآیند کنترل و نظارت

سه مقطع کنترل و نظارت

بطور کلی فرایند کنترل در سه مقطع عملیات سازمانی قابل اعمال است که این کنترل­‌ها عبارتند از:

۱- کنترل قبل از عمل (کنترل­‌های پیش از استخدام کارگزاران، بازرسی مواد اولیه در انجام طرح­‌های عمرانی همچون خیابان­‌کشی و …)

۲- کنترل حین عمل (مدیریت کیفیت جامع؛ خود کنترلی کارگزاران و …)

۳- کنترل پس از عمل (بازرسی کیفیت نهایی؛ تحقیق میدانی از شهروندان و …)

کنترل قبل از عمل، به منظور کنترل ورودی­‌ها یا داده­‌های سیستم مورد استفاده قرار می­‌گیرد تا اطمینان حاصل شود که شرایط برای اجرای عملیات آماده است. کنترل حین عمل، فرایند عملیات را در زمان اجراء مورد ارزیابی قرار می­‌دهد تا قبل از اینکه عملیات یا خدمات ارائه شود، نواقص احتمالی آن برطرف گردد. کنترل پس از عمل نیز خروجی­‌های سیستم را ارزیابی کرده و با ارائه بازخور به سیستم، از تکرار انحرافات و نواقص در آینده جلوگیری می­‌نماید. برای اینکه کنترل و نظارت اثربخش باشد، سیستم سازمانی باید ضمن رعایت مراحل منطقی فرایند کنترل، از هر سه نوع کنترل (قبل، حین، ‌و پس از عمل) استفاده لازم به عمل آورد.

مهم‌ترین اشکال کنترل سازمانی

کنترل­‌های سازمانی می­‌توانند در قالب اشکال مختلفی صورت پذیرند، که مهم‌ترین آنها عبارتند از:

  • سیستم کنترلی می­‌تواند بر روی سنجش ورودی­‌ها، خروجی­‌ها، فرایندها یا رفتار کارکنان و مدیران متمرکز باشد.
  • کنترل می­‌تواند با نتایج کلی یا اقدامات ویژه مرتبط باشد.
  • کنترل­‌ها باید با ارزیابی عملکرد کلی سازمان یا بخش­‌های مهمی از آن مرتبط باشد.
  • کنترل­‌ها می­‌توانند با سنجش عملکرد روزمره فعالیت­‌های عملیاتی مرتبط باشند.

ویژگی­‌های سیستم کنترل اثربخش

«هیکس» و «گولت» ویژگی­‌های سیستم کنترل اثربخش را در قالب مواردی مطرح می­‌کنند که با توجه به برخی تعدیلات صورت گرفته، این ویژگی­‌ها بیان می­‌گردند:

۱- سیستم کنترل باید پرمعنی بوده و باید بوسیله کسانی که در عملیات هستند، بخوبی درک شود.

۲- کنترل­‌ها باید با ساختار سازمان سازگار باشد و با مراکز تصمیم­‌گیری که مسئول عملکرد هستند، مرتبط باشند.

۳- یک سیستم کنترلی اثربخش باید انحرافات صورت گرفته از استانداردهای مطلوب عملکرد را در سریع‌ترین زمان ممکن گزارش دهد.

۴- سیستم کنترلی باید توجه به فعالیت­‌های حیاتی که برای موفقیت سازمان حایز اهمیت هستند را در سرلوحه اقدامات خود قرار دهد.

۵- یک سیستم کنترلی برای اثربخش بودن باید منعطف باشد.

۶- سیستم کنترلی باید با هدف فعالیتی که با آن مرتبط است، سازگاری داشته باشد.

۷- سیستم کنترلی باید خودش را بطور مستمر مورد بازنگری قرار دهد تا اطمینان حاصل شود که در راستای نتایجی که ایجاد می­کند، مناسب و اثربخش است.

منبع: پژوهشنامه مدیریت

[products ids=”3072, 2119″]

امتیاز به این مطلب

مطالب بیشتر

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
کنترل و نظارت
بازدید : 430

با دوستانتان به اشتراک بگذارید

فهرست
قدرت نوآوری استراتژی
* پیوند بین خلاقیت و برنامه‌ریزی استراتژیک
* کشف فرصت‌های ناب کسب‌وکار
* بازآفرینی مدل کسب‌وکار فعلی
* کشف نیازهای آینده مشتریان
* ورود به بازارهای جدید و بی‌رقیب
* تدوین چشم‌اندازی جدید برای آینده
* ایجاد ساختاری جدید برای نظام نوآوری
منظومه جامع مدیریت کسب‌وکار
دانلود فیلم آموزشی + کتاب رایگان!
کافی است نام، ایمیل و تلفن همراه خود را وارد کنید تا بسته آموزشی رایگان سیستم نوین مدیریت کسب‌وکار شامل فیلم آموزشی و خلاصه کتاب رایگان «رهآورد تلاش» را دانلود کنید.
نام و نام خانوادگی
ایمیل
تلفن همراه
نگران نباشید؛ ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد!
فرصتی برای تغییر
دریافت جدیدترین اخبار دوره
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
به مقام رهبری برسید
شما هم می‌توانید یک رهبر باشید
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
دریافت رایگان درس اول
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست آمادگی تغییر
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست مدیریت تولید و عملیات
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست تجزیه‌وتحلیل محیطی
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست برنامه‌ریزی استراتژیک
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست بهره‌وری و اثربخشی
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.
چک‌لیست BPMN2
ما اطلاعات شما را هرگز فاش نخواهیم کرد.