1. خانه
  2. مقالات
  3. رهبری
  4. سازماندهی کسب‌وکار

سازماندهی کسب‌وکار

ساختار سازمانی

سازماندهی کسب‌وکار

5/5 - (1 امتیاز)

چطور سازمان یا کسب‌وکارتان را سازماندهی کنید تا به حداکثر عملکرد دست یابید.

سازماندهی یا ساختار سازمانی در کسب‌وکار یکی از کارکردهای مدیریت‌ست که ایجاد ساختار سازمانی و تخصیص منابع انسانی به مشاغل طراحی‌شده، برای اطمینان از تحقق اهداف را شامل می­‌شود. ساختار سازمانی چارچوبی‌ست که تلاش­‌ها را هماهنگ می­‌سازد. ساختار معمولاً در قالب چارت سازمانی ارائه می­‌شود که نمایشی گرافیکی از سلسله‌مراتب فرماندهی در داخل سازمان‌ست. تصمیمات در خصوص ساختار سازمان اشاره به تصمیمات طراحی سازمان دارد. سازماندهی هم‌چنین طراحی مشاغل افراد در درون سازمان را شامل می­‌شود. تصمیماتی که در باره وظایف و مسئولیت­‌های مشاغل افراد و حالتی که وظایف باید به انجام برسند.

اهداف ساختار سازمانی

  • عملکرد کارا و مقرون‌به‌صرفه در سازمان را موجب می­‌شود؛ به‌گونه­‌ای که حداکثر استفاده از منابع کمیاب به عمل آید.
  • نظارت بر فعالیت­‌های سازمان
  • پاسخگویی برای حوزه­‌هایی از کار که به وسیله گروه­‌ها و افراد سازمان بر عهده گرفته شده‌ست.
  • هماهنگ‌سازی قسمت­‌های مختلف سازمان و حوزه­‌های مختلف کاری
  • انعطاف­‌پذیری به منظور پاسخ به نیازهای آینده و انطباق با محیط در حال تغییر
  • رضایت اجتماعی افرادی که در سازمان کار می­‌کنند

 

در مجموع، هدف ساختار سازمانی، تقسیم کار در میان اعضاء سازمان و هماهنگ­‌سازی فعالیت­‌های افرادست که در جهت اهداف سازمان حرکت می­‌کنند.

ابعاد طراحی ساختار

متغیرهایی که ابعاد مختلف ساختار سازمان را تعیین می­‌کنند، متفاوت‌اند. اما معمولاً این ابعاد در قالب: گروه­‌بندی فعالیت­‌ها، مسئوولیت­‌های افراد، سطوح سلسله‌مراتب-اختیار، حیطه نظارت و روابط رسمی سازمانی بیان می­‌گردند.

پنج بُعد برای ساختار سازمانی

چایلد پنج بُعد برای ساختار سازمانی قائل‌ست که عبارتند از:

 

  • روابط گزارش­‌دهی رسمی، سطوح اختیار و حیطه نظارت؛
  • گروه­‌بندی بخش­‌ها، دپارتمان­‌ها و واحدها؛
  • سیستم­‌های ارتباطی اطلاعات، یکپارچه­‌سازی تلاش­‌ها و مشارکت؛
  • تفویض اختیار و تعیین رویه­‌هایی برای نظارت و ارزیابی استفاده از اختیارات؛
  • انگیزش کارکنان از طریق سیستم­‌های ارزیابی عملکرد و پاداش.

سازمان­‌ها چگونه با محیط خود تعامل برقرار می­‌کنند

«لارنس» و «لورش» در بررسی­‌های‌شان از سازمان­‌ها در سه صنعت مختلف، به تجزیه‌وتحلیل این موضوع پرداخته­‌اند که سازمان­‌ها چگونه با محیط‌شان تعامل برقرار می­‌کنند. در این بررسی­‌ها دو مفهوم کلیدی را مورد شناسایی قرار دادند:

 

  • تفکیک: درجه­‌ای از تخصص نمودن و بخش­‌بندی‌ست که رفتار کارکنان در واحدهایی که از نظر تخصصی در سطح بالایی قرار دارند را شامل می­‌شود.
  • ترکیب یا ادغام: به هماهنگ­‌سازی فرایندهای نیل به تلاش­‌های واحد و یکپارچه در میان سیستم­‌های فرعی، به منظور دستیابی به اهداف سازمان اشاره دارد.

عناصر ساختار سازمانی

ساختار سازمانی و سازماندهی در کسب‌وکار دارای عناصر مختلفی‌ست که در این میان سه بعد ساختار سازمانی از اهمیت بالاتری برخوردارند که عبارت­اند از:

 

  • پیچیدگی: کسب‌وکارها دارای تقسیم کار، عناوین مختلف شغلی، تقسیمات و واحدها، سطوح سلسله مراتبی و مهارت­‌ها هستند. و میزان پیچیدگی ساختار سازمانی آن­ها از طریق معیارهای زیر قابل اندازه­‌گیری‌ست:
    • تفکیک افقی: شامل تعداد واحدهای فرعی سازمان، تعداد تخصص­‌های حرفه­‌ای و سطح آموزش حرفه­‌ای‌ست.
    • تفکیک عمودی: هر چه تعداد سطوح سلسله مراتبی در کسب‌وکار بیش­تر باشد، پیچیدگی ساختار سازمانی نیز بیش­ترست.
    • پراکندگی جغرافیایی: هر چه فعالیت­‌ها و پرسنل از نظر جغرافیایی پراکنده­‌تر باشند، پیچیدگی سازمانی نیز بیش­ترست.
    • محیط: هر چه پیچیدگی محیط بیش­تر و پیش­‌بینی‌پذیربودن آن مشکل­‌تر باشد، کسب‌وکارها نیز تمایل به پیچیده­‌تر شدن دارند.
  • رسمیت: رسمیت عبارت‌ست از حدی که قوانین، خط‌مشی­‌ها و رویه­‌ها برای کسب‌وکار به وجود آمده باشد. و در فرایند عملیات کسب‌وکار نیز به کار گرفته شوند. رسمیت در کسب‌وکار وقتی زیادست که رویه­‌های رسمی زیاد باشد و شیوه­‌های انجام کار به طور دقیق مشخص شده باشد.
  • تمرکز: تمرکز به چگونگی توزیع قدرت و کانون­‌های اختیار تصمیم­‌گیری درون کسب‌وکار اشاره دارد. در سازمان­‌های متمرکز، بیش­تر تصمیمات از طریق سلسله مراتب فرماندهی اتخاذ می­‌گردد، در حالی‌که در واحدهای غیرمتمرکز، تصمیم­‌گیری به مدیران واگذار می‌شود و یا تصمیمات با مشارکت زیردستان اتخاذ می­‌گردد. در کسب‌وکارهایی که تمرکز خیلی زیادست، پرسنل سطوح پایین­‌تر تصمیمات کم­تری می­‌گیرند و تصمیمات از قوانین و خط‌مشی­‌های وضع‌شده تبعیت می­‌کنند.

سه عامل در میزان عدم تمرکز سازمانی

به طور کلی سه عامل در میزان عدم تمرکز سازماندهی در کسب‌ و کار تأثیر دارد:

 

  • اعتماد: هر چه مدیران به زیردستان اعتماد بیش­تری داشته باشند و آنان را افرادی شایسته بدانند، تفویض اختیارات به زیردستان بیش­تر خواهد شد. و نهایتاً در کسب‌وکار عدم تمرکز بیش­تری به وجود خواهد آمد.
  • اطلاعات: هر چه سازوکارهای تبادل اطلاعات به نقاط تصمیم­‌گیری بیش­تر باشد و سیستم بازخور مناسبی برای ارزیابی نتایج تصمیمات وجود داشته باشد، عدم تمرکز سازمانی نیز بیش­تر خواهد شد.
  • گستره­ تأثیر یک تصمیم بر واحدهای دیگر: هر چه تصمیمات متخذه به وسیله­ یک واحد بر عملیات واحدهای دیگر تأثیرگذارتر باشد، میزان مشارکت سایر واحدها در تصمیم­‌گیری بیش­تر می­‌شود. و این زمینه را برای عدم تمرکز سازمانی فراهم می­‌نماید.

 

بنر دوره برنامه رشد فردی

امتیاز به این مطلب

5/5 - (1 امتیاز)

مطالب بیشتر

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
ساختار سازمانی
استراتژی ۱۴۰۳ کسب‌وکارتان را طراحی کنیداطلاعات بیشتر
+